Chorwacja

**Boże Narodzenie**
==== Zwyczajem bożonarodzeniowym w Chorwacji jest przyjmowanie trzech wielkich pni, które przynosi się do domu w wigilię i stawia na palenisku, który ma symbolizować Trójcę Świętą. Następnie od ich ognia zapala się wszystkie świece.Do tradycji należy również przynoszenie odrobiny jedzenia ze stołu oraz wina tym pniom. Chorwaci wierzą, że ogień tych wielkich pni przyniesie dobro domownikom. ====

Rozkładanie słomy pod stołem.
==== Słoma - symbol Jezusa. Boże Narodzenie w Chorwacji byłoby niepełne, gdyby zabrakło jednego z ważniejszych znaków czyli słomy pod stołem. Jest to jedna z najbardziej podtrzymywanych tradycji przez Chorwatów. Zwykle to najważniejsi członkowie rodzin wnoszą słomę do domu. Dokładnie w tym momencie zaczyna się obchodzeni świąt. Słomę rozkłada się na podłodze pod stołem. W niektórych częściach państwa chorwackiego, po powrocie z mszy świętej, nie spano w noc wigilijną w łóżkach, lecz właśnie na tej słomie. ====

Stawianie żłóbka pod choinką.
==== Kolejnym chorwackim zwyczajem jest stawianie żłóbka pod drzewkiem bożonarodzeniowym. Dopiero po 1850 roku w Chorwacji zaczęto ubierać choinkę. Zanim choinka stała się na dobre częścią zwyczajów wigilijnych w domach chorwackich, to popularne było przyozdabianie domostw na zielono, np. gałązkami bluszczu, szałwii czy sosny. Symbolika dekorowania domu na zielono oznaczała siłę życia, przeciwną zimowemu zamarciu przyrody. ====

Chorwackim zwyczajem jest sianie pszenicy jako symbolu życia i płodności (ten zwyczaj spotykany jest jeszcze w Portugalii i we Włoszech).
==== Tę pszenicę zasiewa się 6 lub 13 grudnia i gdy zakwitnie, stawia się ją przed choinką, szopką lub w rogu pokoju. Czasami obok pszenicy stawia się jabłka lub tak jak w Dalmacji-trzy świece, które kolejno zapala się w Pierwszy Dzień Świąt, Sylwestra i święto Trzech Króli. Po świętach pszenicę daje się ptakom. ====

źródło - Wikimedia Commons
==== Kolacja wigilijna jest postna i składa się z fritule ( podobne do naszych pączków), sarmy ( gołabki z kiszonej kapusty), dorsza z ziemniakami, "leszo" (gotowane ziemniaki z botwinką) czy sałatki ziarnistej. Gdzieniegdzie, po kolacji wigilijnej, gospodarz domu namoczoną w winie skórką chleba gasi świece. Na święta jedzą wędzone i gotowane mięso: indyka z przyprawami lub kaczkę. ====

** Wielkanocne ogniska i święcenie ognia **
==== Ludowy wielkosobotni zwyczaj odnowienia domowego ognia związany jest ściśle z pierwszym kościelnym obrzędem Wielkiej Soboty, czyli błogosławieniem ognia przed drzwiami wejściowymi kościoła. Ludzie przygotowują przed kościołami stosy drewna, których wysokość dochodzi nawet do sześciu metrów. Rozpala się je przy pomocy krzesiwa - nigdy zapałkami czy zapalniczką. Niekiedy wykrzesanym "żywym" ogniem podpala się najpierw hubę, a dopiero od niej ognisko. W dawnych czasach, po zakończeniu błogosławieństwa, gdy ludzie udawali się do kościoła, dzieci podpalały od błogosławionego ognia własne, przygotowane uprzednio, kawałki huby, i w ten sposób zanosiły święty ogień do domu. Od niego rozpalano na nowo ogień pod kuchnią w domu (uprzednio gospodyni czyściła piec z popiołu). Było to wyrazem chęci, by i w domu płonął święty ogień. ====

**Wielkanoc**
==== Święta wielkanocne oznaczały kres długiego i monotonnego postu, dlatego tak ważne i celebrowane było Wielkanocne śniadanie. Obyczaj ten przetrwał do dzisiaj. Na śniadanie podaje się poświęconą uprzednio szynkę, gotowane jaja, chrzan i pogaczę (placki z pszenicznej mąki), a okruchów i resztek nie wyrzuca się, lecz pali lub zakopuje. Związane są z tym różne ludowe wierzenia. Na obiad podaje się zupę, gotowane mięso koniecznie z sosem chrzanowym, potem pieczeń - najczęściej jagnięcą, obłożoną młodą cebulą - z ziemniakami i obowiązkowo sałatę lub ćwikłę. ==== ==== Ważną częścią wielkanocnego folkloru w Chorwacji są zabawy i wierzenia związane z wielkanocnymi jajkami. Pisanice (pisanki) uważane są za symbol Wielkiej Nocy. Wielkanocne jaja, pobłogosławione przez kapłana w święconce, używane były niegdyś jako swoisty amulet o znaczeniu apotropeicznym: zakopywano je w rogu domu dla ochrony przed złymi mocami, oraz by zapewnić spokój, dostatek i szczęście. Ze względu na swoje właściwości, pisanki stosowano też do różnych zabiegów magicznych mających zapewnić urodzaj i powodzenie w hodowli. Dotykano nimi grzbietów bydła, aby w ten sposób przekazać zwierzętom tkwiące w nich siły życiodajne, a także toczono jajka wzdłuż zagonów oziminy, aby wzmóc plenność roślin. ====

Zabawy pisankami.
==== Wywodzą się one z dawnej praktyki magicznej polegającej na toczeniu jaj po ziemi ornej. W ogrodzie albo na polu dzieci toczą przyozdobione jajka wielkanocne, po stromym wcześniej przygotowanym torze. Osoba, której uda się trafić w pisankę należącą do kogoś innego, otrzymuje w nagrodę to jajko (lub cukierka). Obyczaj pochodzi pierwotnie od zaklęcia na urodzaj, który miał wzmacniać wzrost świeżej zieleni. Poza toczeniem istniała kiedyś w Chorwacji zabawa w zbijanie jajek. Dzieci chodziły po domach (należało obejść chaty wszystkich krewnych i przyjaciół) i w każdym otrzymywały po jajku. Potem zbierały się razem i rozpoczynało się zawody w stukaniu jajkami o siebie. Czyje jajo okazywało się bardziej wytrzymałe, ta osoba wygrywała i w nagrodę zabierała jajko pokonanemu. Rzecz jasna, chodziło o to, by zgromadzić jak najwięcej pisanek. Zabawa ta popularna jest również obecnie. ====